2026 сылга Оҕунан ытыы аан дойдутааҕы күнэ балаҕан ыйын 4 күнүгэр бэлиэтэнэр. Онон бүгүҥҥү дьоруойбут оҕунан ытыыга Саха сиригэр спорт маастарыгар кандидат, Саха Республикатын турнирдарын хас да төгүллээх кыайыылааҕа уонна призера Анастасия Протопопова. Оҕунан ытыы – спорт олус кэрэ, биир дьикти көрүҥэ буолар. Анастасиялыын бу спорт көрүҥүн, кини олоҕун туһунан кэпсэттибит.
Анастасия, бастаан бэйэҥ тускунан билиһиннэр эрэ
Мин Кириэс Халдьаайыттан төрүттээхпин. Оскуоланы онно бүтэрбитим. Медицинскэй үөрэҕи бүтэрэммин, билигин Томпо киин балыыһатыгар үлэлиибин.
Хаһааҥҥыттан бу көрүҥүнэн дьарыктанаҕын, хайдах саҕалаабыккыный?
Хаандыгаҕа ох саанан дьарыктаналларын истэрим, бэйэбин холонон көрүөхпүн баҕарбытым. Онтон ыла мин бу көрүҥү сэргиир буолбутум. Ох саанан ытыыга 2023 сыллаахтан Петр Семенович Андросовка дьарыктанан саҕалаабытым. Аан бастаан холонон ытыыбар, тута сөбүлээбитим.
Оҕо сааһыҥ туһунан кэпсээ эрэ. Хайдах успуорду кытары доҕордостуҥ?
Дьоллоох оҕо сааһым Амма оройуонун Болугур нэһилиэгэр ааспыта. Болугурга 9 кылааһы бүтэриэхпэр диэри олорбуппут. Онтон Кириэс Халдьаайыга көһөн кэлбиппит. Спортсменка буолуом дии санаабат этим. Арай убайдарым, бырааттарым тустуунан дьарыктаммыттара. Мин хомус куруһуогар уонна дуобаттыыр этим.
Бу спорт көрүҥэр ханнык хаачыстыба ирдэнэрий?
Ох саанан ытыыга тулуур уонна дьулуур ирдэнэр. Ытар кэмҥэр ыһыллыбакка, туохха да аралдьыйбакка, түмүллүүлээх буолуохтааххын.
Оҕунан ытыы атын успуорт көрүҥнэриттэн туох уратылааҕый?
Төрүт ох саанан ытыы көрүҥ ирдэбилэ диэн бары күрэхтэһээччилэр сахалыы таҥастаах кытталлар. Мишеннэрбит сыал буолбакка куобах, кус, тииҥ буолар. Олус кэрэ көрүҥ уонна саастарыгар хааччаҕа суох ким баҕар дьарыктаныан сөп.
Оҕунан ытыыга туохха да долгуйбат буолуохха наада. Эн хайдах уоскуйаҕын, сынньанаҕын?
Долгуйбат киһи диэн суоҕа буолуо. Мин күрэх саҕаланыан инниттэн долгуйан саҕалыыбын. Бэйэбин кытта үлэлэһэбин.
Дьиэ кэргэниҥ туһунан сырдата түһүөҥ дуо? Хайдах барытыгар бириэмэ анаан ситиһэҕиний?
Кэргэним Петр электрик идэлээх. Икки кыыс оҕолоохпут. Саамай өйүүр, эрэнэр дьонум кинилэр буолаллар. Күрэхтэргэ барарбар эрэллээхтик атаараллар, үөрэн-көтөн көрсөллөр. Улахан кыыһым ох саанан ытыыга Оҕо успуордун кыһатын иитиллээччитэ.
Тренировкаҕын хайдах тэринэҕин , ханна дьарыктанаҕын?
Тренировкаҕа нэдиэлэҕэ үс күн дьарыктанабын. Балыыһаҕа үлэлээбитим кэннэ, дьиэбэр кэлэн оҕолорбун көрөбүн, онтон киэһэлик саалаҕа барабын. Кэргэним уонна оҕолорум өйдүүр, өйүүр буоланнар барытыгар бириэмэ буларга кыһаллабын. Кэргэним көмөлөспөтөҕө буоллар, үлэни, дьиэни-уоту уонна спорт дьарыгын дьүөрэлээһин ыарахан буолуо этэ. Спортивнай саалабыт Хаандыгаҕа В. Лебедев аатынан оҕо-ыччат спортивнай оскуолатыгар баар, онно тренер Петр Семенович Андросов салалтатынан дьарыктанабыт.
Инникигэ былааннарыҥ? Туохха дьулуһаҕын?
Чугастааҕы былааным – Саха Республикатын чемпионатын кыайыылааҕа буолуу. Уонна, биллэн туран, Россия таһымыгар күрэхтэһиилэргэ кыттыы. Сүрүн дьулуһуум – бэйэм рекордарбын куруук үрдэтии. Кыыс оҕом эмиэ бу спорт көрүҥүнэн дьарыктанар буолан, киниэхэ холобур буолуохпун баҕарабын.
Оҕунан ытыынан дьарыктаныан баҕарар дьоҥҥо тугу сүбэлиэҥ этэй?
Оҕунан ытыыга сааһынан хааччах суох, онон хаһан баҕар саҕалыахха сөп. Тулуурдаах, дьулуурдаах буолуҥ, бэйэҕитинэн үлэлэһиҥ. Долгуйууну тулуйа үөрэнэргит, бэйэ ис туругун кытта үлэлэһэр олус суолталаах. Тренеры истэргит, кини сүбэтин тутуһаргыт эмиэ улахан көмө буолар.
Успуорт доҕордоһуу, чөл олох төрүтэ буолар. Ааҕааччыларга тугу этиэҥ этэй?
Бары ааҕааччыларбар чэгиэн-чэбдик буолуҥ, чөл олоҕу тутуһуҥ диэн баҕарабын. Успуордунан дьарыктаныҥ, оччоҕуна эһиги олоххут өссө кэрэхсэбиллээх буолуо. Оҕунан ытыы кырдьык даҕаны уйулҕаны уйгуурар, дууһаны сымнатар көрүҥ. Кини уйулҕаҕытын бөҕөргөтүөҕэ, тулуурдаах буоларга үөрэтиэҕэ. Барыгытыгар ситиһиилэри уонна этэҥҥэ буолууну баҕарабын!
Анастасия, кэпсэппиккэр махтанабын. Ох курдук оҥостон, кустук курдук куоhанан, саха төрүт спордун ахсааныгар киирбит ох саанан ытыыга ситиһиилэнэргэр баҕарабын!
Томпо улууһун охчуттарын хамаандата
Күрэх түгэниттэн
Мария Захарова