Учуутал… Учуутал диэн, бастатан туран – иитээччи, хас биирдии үөрэтэр оҕолоруҥ ис туруктарын билэр, ураты дьоҕурдаах, талааннаах киһи буолуохтаах. Ханнык да предмети үөрэттин, учуутал үөрэтэр предметин нөҥүө, оҕону иитиэхтээх, олоххо бэлэмнээх киһи буоларыгар үөрэтиэхтээх.
Хаһыаппыт бүгүҥҥү ыалдьыта — эдэр исписэлиис, Үөгэн сүрүн оскуолатын омук тылын учуутала, Байаҕантай нэһилиэгэр ыытыллыбыт «Мин идэм-2025» күрэх кыайыылааҕа Сахаяна Аргунова.
‑ Сахаяна Афанасьевна, ааҕааччыларга төрдүҥ-ууһуҥ, оҕо сааһыҥ туһунан кэпсии түһэргэр көрдөһөбүн.
‑ Мин Нам улууһун Нам нэһилиэгиттэн төрүттээхпин, түөрт оҕолоох ыал кыраларабын.
‑ Учуутал идэтин хайдах талбыккыный?
‑ Учуутал идэтин талыы оҕо сааһым ыра санаата буолбатах. Учуутал идэтин 2024 сыллаахха Үөһээ Халыма улууһун Арыылаах оскуолатыттан саҕалаабытым. Бу иннинэ оҕо саадыгар үлэлээбитим. Оҕолору кытта бодоруһарга, бу аан дойдуну үөрэтэргэ, билиини оҕолорго тиэрдэргэ талаһабын. Быйыл Үөгэн сүрүн оскуолатыгар «Хоту уонна Арктика улуустарын оскуолаларыгар үлэлиир педагогтары олорор дьиэнэн хааччыйыы» бырагырааманан үлэлии кэлбитим. Уруок ыытарым таһынан үөрэх чааһыгар дириэктэри солбуйааччынан үлэлиибин.
‑ Үөрэппит учууталларгыттан кими ааттыаҥ этэй, кими холобур оҥостоҕун?
‑ Ийэм Татьяна Ильинична оҕо саадыгар үлэлиир буолан кыра эрдэхпиттэн ийэбин кытта алтыһан сылдьар этим. Омук тылыгар умсугуйуум, биэс сааспыттан, оҕо саадыгар омук тылын куруһуогуттан саҕаламмыта.
‑ Омук тылын үөрэтии уратыта тугуй?
‑ Английскай тыл уруогар учебнигы барытын үөрэтэргэ ирдээбэппин, араас саҥа ньымалары, технологиялары туһанабын. Оҕону кытта үлэлииргэ уруок кэмигэр хайаан да сылаас-сымнаҕас, үчүгэй эйгэни үөскэтэр наада, оҕо кыра да ситиһиитигэр болҕомто ууруллуохтаах, онон оҕо үөрэнэригэр көҕүн үрдэтэҕин. Омук тылын үөрэтии – ыарахан үлэ. Элбэх дьарык наада. Онон үөрэнээччилэри омук тылын истэргэ, үөрэтэргэ, ааҕарга, саҥарарга, тылбаастыырга интэриэһиргэтиэххэ наада. Аныгы олох ирдэбилигэр сөп түбэһэр уруок, хаачыстыбатын тупсарыы соруга хаһан баҕарар учууталга бастакы миэстэҕэ турар. Ханнык баҕарар учуутал бэйэтин үөрэтэр предметигэр кэрэхсэбили үөскэтэр сыалтан араас табыгастаах үөрэх технологияларын үлэтигэр туһанар. Ол иһин мин хас биирдии уруокпар үөрэнээччи интириэһин тардар араас ньымалары киллэрэн, бырайыактары уонна оонньуу форматын туһанабын.
‑ Омук тылын үөрэтэргэ ханнык судургу ньымалары туттуохха сөбүй?
‑ Омук киинэлэрин тылбааһа суох көрүөххэ сөп, омук дьонун кытта элбэхтик кэпсэтэр ордук, билигин аныгы технология сайдан турар кэмигэр киһи сайдыан сөптөөх хайысхата элбэх.
‑ Омук тылын учуутала атын омук дойдуларыгар сылдьан, билиитин хаҥатара, саҥарар саҥатын чочуйара туһалаах. Эн Саха сирин таһыгар ханна сылдьыбыккыный?
‑ Мин тас дойдуларга тахса иликпин, ол эрэн бу кэлэр сылга барар былаан баар.
‑ Дьиэ кэргэнин туһунан кэпсиэҥ дуо?
‑ Дьиэ кэргэним туһунан кэпсээтэххэ, 2017 сылга ийэ аатын сүкпүтүм. Сергей диэн аҕыс саастаах уол оҕолоохпун.
‑ Үлэҥ таһынан туох дьарыктааххыный?
‑ Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан хореография оскуолатын бүтэрбитим. Үөһээ Халымаҕа «Лондол» үҥкүү ансаамбылыгар салайааччынан үлэлээбитим.
‑ Түмүккэ учуутал идэтин туһунан тугу этиэҥ этэй?
‑ Миэхэ учуутал диэн — иитээччи, доҕор. Учуутал идэ да буолбатах, олох майгыта дии саныыбын. Күн аайы оскуолаҕа хас биирдии оҕоҕо бу уустук эйгэҕэ бэйэтин булунарыгар үөрэтэ, көмөлөһө бараҕын. Учуутал үйэтин тухары үөрэниэхтээх, тоҕо диэтэххэ олох эмиэ биир сиргэ турбат, уларыйа, сайда турар. Учуутал кыыһырыа, санаата түспүтүн эмиэ көрдөрүө суохтаах. Түгэнинэн туһанан, «Мин идэм-2025» күрэххэ өйөөбүт, көмөлөспүт дьоммор, коллегаларбар, доҕотторбор, Үөгэн эдэр ыччаттарыгар үҥкүүлэспиттэригэр махтанабын. Кириэс Халдьаайы кулуубугар сайдыыны баҕарабын!
Мария Захарова