Оҕону иис курдук мындыр идэҕэ кыра эрдэҕиттэн такайан иитиллэр. Улааттаҕын аайы, оҥоһуктары сайыннаран, уустугурдан иһиллэр. Өбүгэбит дьикти кэрэ дьарыктарын үйэтитэр аналлаах, кыра саастаах оҕолору эрдэттэн дьоҕурдарын сайыннаран, оҕо ис сүрэҕиттэн сөбүлүүр дьарыга буоларын ситиһиэхтээхпит. Оннук эйгэни куруһуок таһымыгар тэрийиэххэ сөп.
Клавдия Семеновна Колодезникова оҕону иискэ уһуйарыгар араас сонун көрүҥү, ньыманы тутуһан дьарыктыыр. Ол курдук, түмэлгэ, быыстапкаларга сылдьыы, араас таһымнаах күрэхтэргэ кыттыы, биирдиилээн уонна кэлэктиибинэн сонун бырайыактары оҥорон таһаарыы. Бу барыта уһуйааччы дьаныардаах үлэтинэн, сатабылынан салайтаран оҕоҕо сөптөөх гына тэриллэр.
Клавдия Колодезникова өр сылларга үөрэх эйгэтигэр бэриниилээх үлэтин иһин 2017 с. үөрэх эйгэтин үлэһиттэрин идэлээх сойууһун өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмитиэтин махтал суругунан, 2018 с. Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэх уонна наука министиэристибэтин бочуоттаах грамотатынан наҕараадаламмыта, ону таһынан 2021 с. «СӨ эбии үөрэхтээһин сайдыытын кылаатын иһин» бэлиэ хаһаайката, 2023 с. Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕэрии систиэмэтин туйгуна.
Кимтэн кииннээххин, хантан хааннааххын ааҕааччыларга кэпсиэҥ дуо? Иис сатабылыгар эйигин ким үөрэппитэй?
Кириэс Халдьаайыга Саввиннар дьиэ кэргэннэригэр бэһис оҕонон төрөөбүтүм. Оскуолаҕа «Домоводство» уруогар Ирина Васильевна Сотникова үөрэппитэ. Ис-сүрэхпиттэн иистэнэрбин сөбүлээн, ылларан дьарыктанарым. Ол курдук иискэ бастакы хардыыларым саҕаламмыттара. Онон миигин иискэ сыһыарбыт киһинэн учууталым буолар. 1986 сыллаахха Кириэс Халдьаайы орто оскуолатын бүтэрэн бараммын, Дьокуускайга дьахтар таҥаһын тигэр иистэнньэҥ идэтигэр училищеҕа үөрэнэ киирбитим. Олус үчүгэйдик үөрэппиттэрэ. Икки сыл үөрэнэн бараммын, Бүлүү Халбаакытыгар райкомбинакка иистэнньэҥинэн үлэлээбитим. 1989 сыллаахха төрөөбүт дойдубар Кириэс Халдьаайыга бытовой комбинакка үлэлии сылдьан, Дьокуускай куоракка үөрэхпин үрдэтинэн, закройщик идэтин баһылаабытым. 1994 сыллаахха Хаандыгаҕа ательеҕа үлэлээн саҕалаабытым. Ыал буолан үс оҕоломмутум. 2007 сыллаахха «Оҕо айымньытын киинигэр» иис куруһуогун педагогынан үлэлии киирбитим. Бу кэмҥэ Клара Ивановна Ракова салайар этэ.
Кыыс оҕону иискэ хайдах уһуйуохха сөбүй?
Оҕолорго иис куруһуогун арыйан үлэлээбитим 17 сылыгар барда. Манна үлэлиирим тухары оҕолору иистэнэр дьоҕурдарын сайыннаран, инники олохторугар сөпкө туһаналларын курдук уһуйан бэйэм билиибин тиэрдэбин. Оҕону бастаан иискэ сыһыарарга интэриэһиргэтиэххэ наада. Ол курдук үөрэнээччилэрбиттэн Света Третьякова графическай дизайнер үөрэҕин бүтэрдэ. Саина Филиппова быйыл эмиэ ол үөрэҕи талан киирбитэ.
Оройуоннааҕы, өрөспүүбүлүкэтээҕи, Россиятааҕы, аан дойдутааҕы күрэхтэргэ үөрэнээччилэрим элбэх ситиһиилээхтэр. Ол курдук, Амелия Александрова, Диана Колодезникова, Аделина уонна Аурика Ефимовалар, Виолетта Попова, Алиана Кынтоярова, Даша Юрченко, Даша Тарасова, Даша Зудина, Юля Бурцева, Лола Лысова, ону таһынан коллективнай үлэлэр эмиэ биһирэммиттэрэ. Быйыл Саха сиригэр ыытыллыбыт аан дойду таһымнаах кыыс оҕо күнүгэр аналлаах күрэххэ Диана Колодезникова үлэлэринэн «Юная мастерица» анал ааты ылбыта.
Куруһуоккутугар ордук тугунан дьарыктанаҕыт?
Куруһуокпутугар таҥас кырадаһыныттан паннолары, шкатулкалары, сувенирдары, оонньуурдары, хартыыналары оҥоробут. Оҕолор ордук куукулалары папье-маше сирэйдээн, таҥас тигэн, таҥыннаралларын, ону таһынан араас моһуоннаах, киэргэллээх оҥоһуктары: сымнаҕас оонньуурдары, сыттыктары, инньэликтэри айан таһааралларын сөбүлүүллэр. Эҥин кэрэ оҥоһуктаах хартыыналары, паннолары быысыпкалаан, аппликациялаан оҥоробут. Оҥоһуктарбытын бастаан толкуйдаан, ойуулаан, дьүһүнүн, материалын талан, бэйэ-бэйэтигэр дьүөрэлээн олоххо киллэрэбит.
Бэйэ-бэйэлэригэр барсар таҥас арааһын арааран, наардаан таларга уонна ону сатаан тэҥ гына быһарга үөрэтэбин. Маныаха оҕо матырыйаал састаабын, оһуор суолтатын билэргэ дьулуһар. Бу барыта сыралаах үлэттэн тахсар буолан, оҕо үлэни сыаналыы үөрэнэр. Ииһин түмүгэ, оһуора-мандара өбүгэтин үгэһин, норуотун култууратын илдьэ сылдьар буолан, харыстабыллаахтык сыһыаннаһа, ытыктыы улаатар. Ону таһынан, оҕолору кытта анал байыаннай дьайыыга сылдьар биир дойдулаахтарбытыгар тирииттэн, сарыыттан харысхаллары оҥорон ыытабыт.
Иистэнэр таҥастарыҥ моһуонун бэйэҥ айаҕын, өҥүн-дьүһүнүн талаҕын дуо?
Куруһуогум таһынан үлэбитигэр буолар тэрээһиннэргэ таҥаһы-сабы, киэргэллэри уонна үҥкүү куруһуогун оҕолоругар сценаҕа кэтэр хас да көрүҥ таҥастарын тигэбин. Үксүгэр тиктэрэр дьонум ирдэбилин толоробун. Ол эрээри тигэн иһэн кыратык эбэн-сабан, ситэрэн биэриэхпин сөп.
Арияна Рожина, төрдүс кылаас үөрэнээччитэ:
Мин «Золотой стежок» куруһуокка төрдүс сылбын дьарыктанабын. Мин тигэрбин олуһун сөбүлүүбүн. Дьүөгэлэрим эмиэ сөбүлээн сылдьаллар. Салайааччыбыт Клавдия Семеновна үтүө санаалаах, биһиэхэ мэлдьи көрдөрөн, сүбэлээн биэрэр. Мин тугу баҕар тигиэхпин сөп: сэлээппэни, суумканы, оонньуурдары. Бу олус умсугутуулаах уонна бэһиэлэй. Мин саамай сөбүлээн оҥорбут оҥоһугум сибэкки буолар. Дьүөгэбиниин Викалыын оҥорбуппут. Бу үлэбитинэн быыстапкаҕа кыттыбыппыт.
Клавдия Семеновна, өбүгэ саҕаттан кэлбит иис курдук алыптаах, умсугутуулаах дьарыгыҥ туһунан кэпсээбиккэр, оҕону иитиигэ бэйэҥ кылааккын киллэрэргэр махтанабын.
Мария Захарова